Wetenswaardigheden

Absoluut gehoor

= het vermogen om de toonhoogte van klanken te benoemen zonder voorafgaande vergelijking.
In onze westerse wereld komt dit maar bij 1 op de 10.000 mensen voor, bij oost-aziaten komt dit veel vaker voor. Volgens Diana Deutsch, professor psychologie aan de Universiteit van CaliforniŽ in San DiŽgo, is dit niet genetisch bepaald, maar wordt misschien wel iedereen met een absoluut gehoor geboren. Alleen moet er tijdig gebruik van gemaakt worden tijdens de taalontwikkeling, anders gaat het verloren.
Aangezien oost-aziaten meer "toontalen" spreken behouden zij dit vermogen. Bij een toontaal hebben toonhoogtes een onderscheidende functie: eenzelfde woord kan verschillende dingen betekenen afhankelijk van de toonhoogte. Sprekers van een toontaal zijn daardoor gevoeliger voor variaties in toonhoogte en kunnen dan ook beter toonhoogtes benoemen dan sprekers van een niet-toontaal.

(uit Humo, Zeit Magazin)

 

De spreek-toonhoogte

Volgens professor Diana Deutsch klinkt een bepaalde melodie niet voor iedereen hetzelfde. Dit is afhankelijk van de cultuur waarin je groot gebracht wordt.
Binnen een bepaalde cultuur valt de toonhoogte van de meeste mannenstemmen binnen 1 octaaf. Hetzelfde geldt voor de vrouwenstemmen, maar dan een octaaf hoger.
In somige culturen liggen beide octaven hoger of lager dan in andere.
De toonhoogte waarin we leerden praten beinvloedt hoe we geluiden waarnemen. Alle tonen die onze oren bereiken proberen we in die octaaf onder te brengen. Daarom klinkt een bepaalde melodie anders voor mij dan voor iemand die in een andere cultuur werd grootgebracht.

De reden van dit verschil in spreekhoogte ligt waarschijnlijk in het verleden, toen het belangrijk was om je vrienden en vijanden te herkennen aan hun stem. In afgelegen Chinese bergdorpen wordt nog altijd in het ene dorp op een andere toonhoogte gesproken dan in het andere.
Nu we in grootsteden wonen hebben we dit niet meer nodig en vervaagt het.
Oude talen waren een combinatie van muziek en spraak, denk aan jodelen.

(uit Humo, Zeit Magazin)

 

 

Wist je dat?

Een operazanger zijn eigen gehoor kan beschadigen?
Zij kunnen makkelijk een geluidsniveau van wel 120 decibel bereiken. Gehoorbeschadiging kan al optreden vanaf blootstelling aan 90 dB. Het geluid gaat via het lichaam zelf naar het oor en kan de trilhaartjes in het oor beschadigen, wat tot gedeeltelijke doofheid kan leiden.
Zangers en zangeressen die vaak en lang uit volle borst zingen zijn dus gewaarschuwd.

Zingen gezond is?
Onder de douche, in de auto, op karaokeavonden, bij een koor of waar dan ook, zingen verbetert je welzijn, verlaagt je pijngevoel en verlengt zelfs je leven.
Diverse onderzoeken hebben zingen gekoppeld aan een lagere hartslag, lagere bloeddruk, minder stress en betere motivatie.

Er muzikale wegen bestaan?
De Japanse ingenieur Shizuo Shinoda schraapte per ongeluk met een bulldozer groeven in een wegdek. Toen hij daar later met zijn auto over reed, ontdekte hij dat er melodietjes ontstonden afhankelijk van de diepte van en de afstand tussen de groeven. Hij besloot om zulke groeven op enkele wegen aan te brengen zodat je, als je er bij 60 km per uur overheen rijdt, een stukje muziek van 30 seconden kunt beluisteren.
Ook in Zuid Korea en California zijn ondertussen een paar muzikale wegen. 

 

Waarom blijven liedjes in je hoofd hangen?

98% van de mensen heeft er wel eens last van: van die liedjes die maar niet uit je hoofd willen gaan, ook wel oorwurmen genoemd. Er is zelfs een officiŽle benaming voor: het stuck song syndrome. Vooral popmuziek blijft hangen en dan meestal maar een deel van het nummer.

Hoe dit komt is niet precies bekend, maar er bestaan wel verschillende theorieŽn over.
Volgens sommige wetenschappers haken zulke liedjes zich zo goed vast dankzij de eenvoud en het ritme van de melodie.
Andere onderzoekers denken dat liedjes die iets afwijkends hebben het best blijven plakken, bijvoorbeeld een onverwacht ritme.

Waar die plaag-deuntjes zitten is wel bekend, nl. in de fonologische lus. Dat is het stuk in ons kortetermijngeheugen dat we gebruiken als we zinnen willen afmaken. Die lus lijkt op een casettebandje van zo'n 10 seconden dat steeds weer woorden afspeelt die we vaak gebruiken. Een soort werkgeheugen voor taal.
Het idee is dat je hersenen proberen het liedje af te ronden, maar niet verder komen dan dat ene fragment.

Als je dus van zo'n oorwurm af wilt, kun je het best proberen om het liedje uit te zingen. Of iets afleidends doen zoals hardlopen. Een laatste redmiddel is een ander lied in je hoofd nemen, als dat maar niet zelf een oorwurm is. Langzame deuntjes helpen het beste, bijvoorbeeld het volkslied.

(uit de Quest scheurkalender)

 

 

Do Re Mi

In de elfde eeuw introduceerde de Italiaanse Benedictijn Guido van Arezzo de notenbalk zoals wij die nu kennen. Hij gaf de noten namen afgeleid van beginwoorden uit een hymne ter ere van Johannes de Doper, namelijk "Ut (qeant laxis) Re(sonare fibris) Mi(ra gestorum) Fa(muli tuorum) Sol(ve polluti) La(bii reatum) S(ancte) I(oannes). De betekenis hiervan is: 'opdat uw dienaren het wonderbaarlijk van uw daden luidkeels kunnen verklanken, ontsla, Heilige Johannes, de schuld van hun bezoedelde lippen'.
Later is 'ut', omdat het niet geschikt is om te zingen, vervangen door het willekeurig gekozen 'do'.

Nu kennen de meeste mensen de toonladder uit het lied Do, Re, Mi, gezongen door Julie Andrews in The Sound of Music. Doe, a deer, a female deer, Ray, a drop of golden sun, Me, a name I call myself, Far, a long, long way to run, Sew, a needle pulling thread, La, a note to follow Sew, Tea, a drink with jam and bread, That will bring us back to.......  

(uit Denksport 10 voor Taal)

 

 

Je stembereik

Je basistoonhoogte

Het is heel eenvoudig om je basistoonhoogte te bepalen. Dit is de hoogte waarop je spreekt. 
Vanzelfsprekend legt iedereen wat intonatie in zijn stem bij het spreken, dus moet je er toch een toon uithalen.
Een tip hierin is de hoogte nagaan bij het uitspreken van het klassieke stopwoordje "eeuh...".

Heren zingen hoger, dames zingen dieper

Hoe eigenaardig het ook moge klinken, tenoren zijn in staat om hoger te zingen dan sopranen (maar dan wel een octaaf lager natuurlijk). Zonder uitgebreid te oefenen kunnen tenoren moeiteloos naar de hoge fa (F) of sol (G). Dat lukt de meeste dames niet.
Dames daarentegen kunnen onvoorstelbaar laag zingen. Zij raken moeiteloos lager dan de lage sol (G) (sommigen zelfs tot een lage re (D) zonder dat dit begint te lijken op een geforceerd keldergeluid (zoals dat bij heren dikwijls het geval is).

Over gebroken damesstemmen

Vanaf de leeftijd van zowat 50 jaar 'breekt' een damesstem. Dat betekent dat ze voor het zingen van de niet zo hoge tonen een kopstem moeten gebruiken, waardoor het geluid schril overkomt. Denk maar aan de vele oudere kerkkoortjes, waarbij dames alsnog trachten de hoge noten te zingen.
Dit heeft te maken met het feit dat de overschakeltoon lager komt te liggen. Damesstemmen kunnen dan zelfs overslaan tijdens het spreken, waardoor men hetzelfde effect krijgt als jongens die in hun puberjaren de baard in de keel krijgen.

De comfortabele bodemgrens

Iedereen kan laag zingen. Denk maar aan "I was born under a wand'rin star", waarbij het schorre cowboygeluid legendarische vorm heeft aangenomen.
Maar voor een koor is het beter je comfortabele bodemgrens te vinden. Dat is de noot die je nog met volledig volume kan zingen, zonder je daarom in bochten te moeten wringen

De overschakeltoon (voor dames)

Zowat alle dames kunnen vlot overschakelen van hun gewone volle stem naar hun kopstem. Vele dames doen dat zelfs zonder dat ze er erg in hebben.
De overschakeltoon is de hoogte waarop dames overschakelen. Bij de meeste dames ligt deze overschakeltoon verrassend laag: vanaf de sol of de la wordt er al vlot overgeschakeld.
Naarmate dames ouder worden, schuift de overschakeltoon naar beneden.

De kopstem (dames en heren)

Bij het overschakelen naar de kopstem lijkt het wel alsof u uw zangorgaan in een hogere versnelling schakelt... maar geruisloos schakelen is moeilijk zoals u weet.
Hierbij spant u uw stembanden artificieel op, waardoor ze korter worden en ze dus ook hogere tonen aankunnen. 
Het probleem voor dames is dat het geproduceerde geluid schril wordt. Voor heren klinkt kopstem dikwijls als Mickey Mouse-geluid, alhoewel the Bee Gees er wereldberoemd mee zijn geworden. Toch wil men voor de heren wel eens nagaan of u kopstem kunt zingen en hoe hoog u dat wel kunt (kopstemlimiet).

De absolute grenzen

En dan is er natuurlijk ook nog datgene wat in vele koren verkeerdelijk wordt beschouwd als criterium: de absolute bodemgrens (welke toon kunt u als heer nog geboerd krijgen) en de absolute bovengrens (welke toon kunt u aan, voor heren zonder en voor dames met gebruik van de kopstem).

 

 Copyright (c) 2013